Leuk om te melden: de cursus ‘Jezus volgen’ waar we drie jaar geleden mee gestart zijn, is inmiddels uitgegroeid tot een soort huiskerk…’t past alleen niet meer in één huis. Er komen zo’n 15 tot 20 jongeren, die inmiddels staan te trappelen om ook aan anderen uit te delen wat ze opgepikt hebben.

Onderhuids leeft bij veel evangelico’s de overtuiging dat wat door een ander al gebeden is, niet oprecht kan uit je eigen hart kan komen. Voorgelezen gebeden worden meestal niet gewaardeerd. En ik ontdek dat ik me juist soms beter kan uitdrukken wanneer ik de woorden van anderen gebruik. Lijkt me ook heel oprecht, maar het is voor mij even wennen.

Zo kwam ik gisteren een gebed tegen, waardoor ik echt opnieuw onder de indruk raak van wie God is. Ik wil het graag met jullie delen. Vers vertaald uit het Engels.

Soevereine en genereuze God,

die de opkomst en ondergang van natiën in de hand heeft,

die roept en zoveel mensen heeft geroepen,

die huilt wanneer ze elkaar pijn doen,

die elke lokale cultuur op de hielen zit – ook de onze –

                             in uw zoektocht naar shalom,

            die naar de machtelozen toegaat,

                                       verrast met kracht via krachtelozen.

U bent degene die we in verbijstering prijzen,

                                die we blij aanbidden,

                                die we dank zeggen vol dankbaarheid…

            voor wie U bent,

            voor wat U doet,

            voor hoe U hoopt.

Kijk met Uw genade naar ons deze dag,

          naar alle kerken die we dienen en liefhebben,

          naar alle mensen die we noemen,

          naar alle gemeenschappen, zo kwetsbaar, waarin we ingebed zijn.

Kijk met Uw genade, en we zullen U gehoorzamen, deze hele dag door.

In de naam van Jezus die volledig gehoorzaamde. Amen.

Vertaling uit: ‘Awed to Heaven, Rooted in Earth’ van Walter Brueggemann.

Anyway, ik heb een vraag. Vandaag bespraken we waar we ons komende weken in willen verdiepen. Daarbij kwam het erop uit dat we met elkaar in gesprek willen rond het paranormale. We lopen daar regelmatig tegenaan: van Derek Ogilvie tot Harry Potter tot yoga tot personeelsfeesten met tarotkaart-leggingen tot collega’s die zich met allerlei zaken bezig houden. En dan hebben we het niet eens over experimenten die mensen zelf deden, voordat ze Jezus in ‘t vizier hadden. Mijn vraag is: hebben jullie tips qua bijbelgedeelten, websites, achtergronden, boekjes, mensen die bij ons langs willen komen om hierover iets te vertellen? Op basis van deze tips en wat eigen ideeën wil ik dan wat dingen voorbereiden.

In onze zoektoch hoorde ik via ActiveLink dat ze in De Lier dit jaar een kerstmissie organiseren, in Delft blijken ze dit al jaren te doen. Allerlei deelnemers uit diverse kerken komen op de vrijdagavond voor kerst bij elkaar. Ze eten met elkaar en krijgen instructies. Dan gaat iedere missieleider met een groep deelnemers op missie. Zo delen ze op straat beschuit met muisjes uit, organiseren een maaltijd voor mensen die eenzaam zijn, delen rozen uit aan vrijwilligers in een verzorgingstehuis, lopen café’s langs om bierviltjes uit te delen (komt tijd, komt God) en brengen bejaarden een cadeautje. Aan het einde van de avond komen alle groepen weer bij elkaar om elkaar te vertellen wat ze meegemaakt hebben en danken God ervoor.

Ik vond het erg gaaf om te horen! Lijkt me tof als zoiets Westland-breed gaat ontstaan. KerstmissieWestland!

Die vrouw heeft duidelijk een droom om iets te betekenen voor Indiase kinderen. Als ze de makkelijke weg zou kiezen, stortte ze gewoon wat geld naar één of andere stichting. Maar nee, deze vrouw dacht groter en het mocht haar ook wat kosten. Iedere dag is ze bezig met haar droom. Iedere dag moet ze weer die jurk aan. Een jaar lang geen kleding kopen, geen spijkerbroek aan. Ze zet mensen zoals mij aan het denken. Waarom ben ik nooit tevreden met mijn kledingkast? Heb ik ook een droom? Mag het mij wat kosten? Of is het genoeg als ik gewoon 10% van mijn geld naar stichtingen en zendelingen stort?

Je afweersysteem werkt anders, je krijgt een paar keer griep en een longontsteking. Je slikt diverse antibiotica’s om er weer wat bovenop te komen. En uiteindelijk ben je chronisch moe en na vijf minuten lopen helemaal duizelig. Daarnaast heb je nog die mooie zwangerschapshormonen. De combinatie van dit alles maakte dat ik er niet was. Ik kon geen mensen om me heen verdragen en had geen energie om ergens heen te gaan. Ik sleet mijn dagen met ontbijten, uitrusten, aankleden, uitrusten, lunchen, uitrusten, rondje lopen, uitrusten, enzovoort. Het was een heftige tijd.

Maar ik mag niet klagen. Er was een lieve man die voor mij zorgde, lieve mensen om ons heen die voor ons kookten en aan ons dachten in gebed. Mijn lichaam stelde prioriteiten en zorgde met liefde voor degene die haar het hardst nodig had: onze dochter in wording. Het was een heftige tijd, maar zeker de moeite waard!

Nu ben ik er weer. Het voelt alsof ik niks gemist heb, ik was er immers niet. Maar toch is het leven doorgegaan van de mensen om me heen, zijn er op mijn werk dingen veranderd en zijn we een jaar verder.

Ik ben er weer en het is genieten. Genieten van onze mooie dochter die gezellig naar me lacht. Genieten van bezoekjes aan familie, vrienden en bekenden. Genieten van leuke dingen doen, eindelijk weer een wandeling kunnen maken met manlief.

Ik ben er weer.
Uit het doosje.

Helaas sprak die zondag niet Klaas, maar een zekere professor Goud uit Den Haag. Niettemin was het goed om sfeer te proeven in de kerk waar de laatste maanden zoveel heisa over is. We troffen een warme, zorgzame gemeenschap. Heerlijk om kant-en-klaar een paar bijbelverhalen geserveerd te krijgen met een doordachte overdenking. En hoewel het voor mij ook een wat vervreemdende ervaring is om door zoveel ritueel en jargon heen te gaan, was het ook een verademing om stilgezet te worden bij wie God is.

Met de vrijzinnigheid viel het trouwens nogal mee. We begrepen van een insider wel dat deze dienst door de dienstdoende spreker meer midden-PKN was dan te doen gebruikelijk. En hoewel er iets meer afstand was (vooral door het aanspreken met ‘verre God’) zou je uit de eredienst toch echt de indruk krijgen dat God bestaat.

Overigens waren we met onze kinderwagen een opvallende verschijning. Verder alleen grijze hoofden. Van de circa 50 bezoekers was zeker 95% ouder dan 70 jaar. Tenzij er een wonder gebeurt, bestaat deze gemeente binnen vijftien jaar niet meer. Met zoveel bejaard publiek en de veelheid aan jargon en rituelen, werd de dienst voor mij ook een meditatie over de toekomst van de kerk…

Op de één of andere manier gaat de discussie een beetje langs me heen, misschien wel omdat ik momenteel niet zo aan het twijfelen ben. Wat niet is kan nog komen, maar verlangen doe ik er niet naar. Toch heb ik ook momenten van twijfel gekend. Mag ik ze met jullie delen? Ik houd het maar persoonlijk en ga verder niet erg fundamenteel op de discussie in.

1. Eerste moment van twijfel: ‘k Weet nog dat ik als tienjarige het buurtkrantje zat te lezen. Daarin schreef ook de plaatselijke dominee, in dit geval over Genesis. Hij stelde dat Genesis 1 meer een gedicht was dan een feitelijke beschrijving. Ik vond dat schokkend, maar ook een aannemelijk verhaal, al was het maar vanwege het refrein dat weinig wetenschappelijk aandeed. Mijn vader schrok zich kapot toen ik dat vertelde, mijn moeder vond het best, zolang God als schepper maar overeind bleef. Sindsdien is schepping in zeven dagen voor mij een veel minder éénduidig issue. Die discussie rond evolutie versus schepping is me blijven boeien. Toen het boek van Peter Scheele rond ‘Degeneratie’ verscheen, heb ik dat gelezen, al snapte ik geen snars van de eiwit-verhalen. En toen Cees Dekker de discussie in 2005 weer opende, kwam zijn boek op de plank te staan…en stukjes heb ik gelezen. Ik ben er nog niet helemaal uit hoe de wereld ontstaan is…en misschien ligt dat ook niet binnen mijn bereik om te weten.
2. Tweede moment van twijfel: als veertienjarige bezocht ik kampen van ‘In de ruimte‘. Dat was best gezellig, al vond ik het cultuurtje ook wat beklemmend. Vooral die verplichte gebaren bij liedjes als ‘Ho stop, sta eens even stil’. Liedjes met gebaren, dat is niet mijn ding. Gezien de evangelische insteek van het kamp was er ook een keuzemoment waarop je je hart aan Jezus kon geven. Ik weet nog dat ik na afloop enorm twijfelde of ik me met dat keuzegebed niet had overgeleverd aan een sprookje. Hoe raak je die twijfel weer kwijt? Ik houd het op ervaringen en bevestigingen: in allerlei grote en kleine dingen merken dat God voor je zorgt. En een kampleider die me toen serieus nam, ondanks de twijfel.
3. Derde moment van twijfel: toen ik in 2006 theologie ging studeren, is er ook twijfel langs geweest. Je leest goed onderbouwde verhalen over inconsequenties in de bijbel, historische achtergronden en verschillende visies op het ontstaan en de betekenis van de tekst. In zekere zin is de bijbel voor mij toen ‘ge-ont-mythologiseerd’. Waar je vooraf vooral onwetend bent en er impliciet toch vanuit gaat dat God bijna de pen van de schrijvers vast had toen de bijbel tot onstaan kwam, ben ik toen veel meer menselijke invloeden in de teksten gaan zien. Hoewel ik me toen wel afvroeg wat er dan wel écht gebeurd is, heb ik mijn geloof er niet door verloren, integendeel. ‘t Is wel minder naïef geworden en laat meer ruimte voor menselijk invloed, zowel in het schrijven als in de interpretatie van de tekst.

Wat mij betreft moet er ruimte voor twijfel zijn, is het goed om dat te delen, zodat het je niet opvreet. Twijfel kan ook zeker je geloof scherpen en nieuwe perspectieven openen. Maar twijfel als een soort levensoriëntatie, daar heb ik niet zoveel mee. Evenmin als met grote stelligheid over zaken die niet essentieel zijn. Wat me veel meer bezig houdt, is hoe ik vorm kan geven aan de uitdagende woorden van Jezus. Dat is al lastig zat…

Je merkt pas hoe vast je aan iets zit, als je ervan los probeert te komen. En hoewel ik een relatief brave jongen ben, worstel ik met meer dingen. Mijn liefde voor alles wat duur is en knopjes heeft: van fotocamera’s tot computers. Mijn neiging tot denigrerende humor. Geen aandacht hebben voor mensen met problemen.

Mijn beeld van Jezus is de afgelopen jaren op z’n kop gezet. Sinds ik de evangeliën zelf meer ging lezen, begon ik me af te vragen: ‘Is de Jezus die ik denk te kennen eigenlijk wel de Jezus uit deze evangeliën?’ Als ik liet inwerken wat ik las, ontstond een heel ander beeld van Jezus dan waarmee ik was opgegroeid. Wat was mijn beeld van Jezus dan? Gevormd door Opwekkingsliedjes en preken, had zich in mijn hoofd een beeld genesteld van Jezus als een zachtmoedige vriend die naar de aarde gekomen was om te sterven voor mijn zonden, zodat ik in de hemel zou komen. Deze zinnen uit een Opwekkingsliedje geven dat misschien nog wel het beste weer: ‘Mijn Jezus ik hou van u / ik noem u mijn vriend / want u nam de straf op u / die ik had verdiend.’

Toen ik de evangeliën ging doorlezen, ontmoette ik een andere Jezus. Een Jezus die minder zachtmoedig is en regelmatig over de grens gaat van wat betamelijk is. Menigtes proberen hem de afgrond in te duwen, in reactie op zijn scherpe woorden (Lucas 4). En als er dan een groep mensen luistert, tergt hij ze in Lucas 14 tot het uiterste door te zeggen: ‘Wie mij volgt, maar niet breekt met zijn vader en moeder en vrouw en kinderen en broers en zuster, ja zelfs met zijn eigen leven, kan niet mijn leerling zijn.’ In een cultuur waarin families veel belangrijker zijn dan nu, waren dat ongehoorde uitspraken. De evangeliën doorlezend lijkt het wel de strategie van Jezus om mensen te shockeren, alsof hij fout en tegendraads wil zijn, niet al te amicaal. Zelf zijn discipelen schrikken regelmatig. Dat alles stond haaks op wat ik in mijn kerk zong en hoorde over Jezus.

Naast het feit dat Jezus enorm confronterend bleek, begon ik ook nieuwe lijnen te zien in wat Jezus wilde bereiken. Over vergeving van zonde sprak Jezus lang niet zoveel als de mensen die ik hoorde preken. Jezus was veel met andere dingen bezig. Dat begint al in Lucas 1 bij het lied van Maria. Terwijl ze zwanger is zingt ze dat verhevenen en heersers uiteen worden gedreven, dat Jezus rijken wegstuurt met lege handen en armen overlaadt met goede gaven. En Jezus bevestigt die focus als hij in Lucas 4 zijn bediening begint: hij is gekomen om aan armen het goede nieuws te brengen en onderdrukten vrijheid te geven. Die lijn zet zich door in de evangeliën. Er komt een Jezus in beeld die op onorthodoxe manieren maatschappelijke problemen aan de kaak stelt en de wereld op z’n kop zet. Hij is kritisch over onrecht en spreekt vaak erg scherp over de omgang met geld en bezit. Daarbij is genade niet zijn enige focus. Hij vraagt van ons dat we iets doen. Zo zegt Jezus in Matteüs 7: ‘Niet iedereen die “Heer, Heer” tegen mij zegt, zal het Koninkrijk van de hemel binnengaan, alleen wie handelt naar de wil van mijn Hemelse vader.’ En in datzelfde hoofdstuk spreekt hij over de man die zijn huis op een rots bouwt. Als christenen begrijpen we deze gelijkenis vaak als ‘geloof in het juiste en het komt goed’. De gelijkenis gaat echter over wat we doen als volgelingen van Jezus. Ook verder in het Nieuwe Testament is die lijn te zien. Zo lezen we in 1 Johannes 3: ‘Hoe kan Gods liefde in iemand blijven die meer dan genoeg heeft om van te bestaan, maar zijn hart sluit voor een broeder of zuster die hij gebrek ziet lijden? Kinderen, we moeten niet liefhebben met de mond, met woorden, maar waarachtig, met daden.’

Wat vraagt Jezus eigenlijk van ons? Soms lijkt het wel of we als christenen in twee werelden leven. Met één been in onze christelijke wereld, waarin kerkbezoek erg belangrijk is, waarin we zingen over vergeving en strijden tegen losbandige seksualiteit. En met één been in onze Nederlandse consumptiemaatschappij, waarin we net als iedereen hard werken en qua gedrag nauwelijks afwijken. Een Anglicaanse bisschop zei dat bijzonder scherp: ‘Het schandaal van de kerk is dat Jezus niet langer levensveranderend is, maar levensverbeterend. We zijn de kracht en vreugde verloren die werkelijke discipelen vormt, en we zijn verworden tot religieconsumenten en niet discipelen van Jezus Christus.’

De confrontatie met Jezus raakt niet alleen ons kerkbezoek, maar ook onze tijdsbesteding doordeweeks en ons eindeloos consumeren. Eigenlijk is de vraag: kun je een groot huis bezitten, twee auto’s, jaarlijks twee keer ver weg op vakantie gaan, drie televisies hebben en tegelijkertijd stellen dat je de Jezus volgt die in de omgang met geld en bezit heel radicaal was? Het is een vraag die ik zelf nauwelijks durf te beantwoorden, omdat ik – ondanks mijn grote woorden – zelf ook onderdeel van het probleem ben.

De confrontatie met Jezus zorgt voor vragen bij mijn huis, mijn tijdsbesteding en mijn nieuwe auto. De confrontatie met Jezus wijst me op me op mijn buren, de voedselbankbezoeker, de dakloze en de vluchteling. Jezus nodigt ons uit te leven als burgers van een ander Koninkrijk. En daarbij is Jezus echt niet alleen de boeman die ons pleziertjes afneemt. Hij is degene die ons diepste verlangen vervult en praktisch voor ons zorgt, maar wel vanuit een ander perspectief. Of zoals hij zelf zegt in Matteüs 6: ‘Maak je geen zorgen over jezelf en over je baan, noch over de economische crisis en je lichaam. Zoek liever eerst het Koninkrijk van God en zijn gerechtigheid, dan zullen al die andere dingen je erbij gegeven worden.’

Wat Jezus op aarde deed, gaat verder dan vergeving van persoonlijke zonde. Zijn boodschap bleek veel confronterender, groter en mooier dan ik me kon bedenken: tegenover het kwaad in de wereld staat een liefde die groter is dan ik kan bevatten. Vanuit die liefde mag ik mijn leven zo inrichten dat Gods Koninkrijk en zijn rechtvaardigheid er doorheen zichtbaar worden. Dat is een confronterend en soms pijnlijk proces, maar meer dan de moeite waard.

Dit artikel verscheen onlangs in juli 2009 in de maandkrant Uitdaging. Samen met Nico-Dirk van Loo publiceerde Martijn Vellekoop onlangs het boek ‘Ploeteren & Pionieren’ met levensverhalen van mensen die op nieuwe manieren Jezus willen volgen. Dit artikel is een bewerking van een hoofdstuk uit dit boek. Meer informatie op www.ploeterenenpionieren.nl.

De mensen die trouwden, waren nog vrij jong: net over de twintig. Dat gaat tegen de trend in, maar socioloog Mark Regnerus is daar wel voorstander van. In het Nederlands Dagblad staat daarover:

“Christenen volgen de maatschappelijke trend, waardoor mannen het nemen van verantwoordelijkheden uitstellen en vrouwen uiteindelijk moeilijker een partner vinden. Christenen zouden tegen de trend moeten ingaan en jongeren aansporen vroeg te trouwen, vindt Regnerus. Begin twintig vindt hij een mooie leeftijd. Hij kent de bezwaren, maar ze overtuigen hem niet.”

Fijntjes wordt daarbij opgemerkt:

“Uit de cijfers blijkt dat pogingen om mensen van seks te laten afzien voordat ze getrouwd zijn, een mager effect hebben, aldus de socioloog. Negentig procent van Amerikaanse volwassenen hebben voor hun huwelijk seksuele gemeenschap gehad. Wat evangelischen betreft, ligt dit percentage ,,niet veel lager”. ,,Slechts weinig jongeren bereiken wat hun ouders, pastores en jeugdleiders van hen verlangen.”

Het al dan niet hebben van seks voor het huwelijk is een discussie op zich, daar waag ik me nu niet aan. Waar ik sowieso voorstander van ben is dat seks met trouw gecombineerd wordt. Ik heb al teveel verhalen gehoord van mensen die na een potje seks gedumpt zijn en dat als een beschadiging ervaren.

Wat ik sterk vind aan het betoog van Regnerus, is dat hij net een stapje verder gaat dan de oproep geen seks voor het huwelijk te hebben. Hij steekt in op de diepere laag: durf je verantwoordelijkheid voor iemand te nemen? Zou het echt zo zijn dat vooral mannen dat steeds moeilijker vinden? En waar komt dat dan door?