Creativiteit, contemplatie en liturgie

M - Pas sprak ik met een goede vriend over het discipelschapstraject dat we willen opzetten. Ik probeerde hem uit te leggen dat ik naast informele bijeenkomsten in kleine groepen, steeds meer de waarde ontdek van liturgische bijeenkomsten. Geloof het of niet, maar ik ben aan het zoeken naar wat klassiekere manieren om het geloof te beleven, maar dan met een eigentijdse, verrassende insteek. Ik weet alleen nog niet hoe ik het onder woorden moet brengen of hoe ik het moet doen.

Ik denk na over hoe stilte bijdraagt aan een ontmoeting met God. Hoe kun je door creativiteit iets van God beleven? Zou zoiets als lectio divina hier in het Westland werken? Wat is ‘contemplatie’ eigenlijk? Welke ritmes wil ik alleen en in groepsverband hanteren om m’n geloof te beleven?

Matthijs ‘ik kan ook vanaf een onbewoond eiland bloggen’ Vlaardingerbroek is ook met dit soort dingen aan het experimenteren. Zo heeft hij met anderen een gebedsruimte ingericht. Je kunt er bidden bij een stuk lavasteen en de tuinders onder ons kunnen hun hart ophalen bij de glazen kooi. Ook Boele en Nico-Dirk schreven over dingen die hieraan raken.

Komt het door het moment in een klein kerkje in de bossen bij Apeldoorn? Komt het door de woorden van Wright? Komt het door de vieringen in katholieke kerken? Komt het door de week in Engeland vorig jaar, met geweldige gebeden van Hauerwas? Is het door het Labyrint van YfC? Heeft Oase in Soest me geïnspireerd? Ik weet het niet.

Als evangelico weet ik hier helemaal niets van. Wie helpt mij in het oerwoud van rituelen, creativiteit, stilte, contemplatie en liturgie?

Zie jij een leger?

M - De afgelopen dagen heb ik Floyds boek ‘Ik zie een leger’ gelezen. Dat was de moeite waard! Wat een eerlijkheid, passie en vastberadenheid is erin proefbaar.

Johan zou zijn pet erbij opeten, zo simpel is dit boek soms. En Nico-Dirk oogt nog steeds wat ongelukkig vanwege de cover. Toch heb ik van dit boek genoten! Floyd is geen toptheoloog of tophistoricus, maar hij heeft durf, levenservaring, leeft radicaal met God, schrijft helder en spreekt zich uit. Soms is dat al heel wat…

Mensen die goed ingelezen zijn huiskerken, simple church en emerging church, die gaan niet veel nieuws lezen. Mensen die allergisch zijn voor evangelisch taalgebruik, kunnen ook beter een ander boek kiezen. Maar voor mensen zonder theologische achtergrond, die willen kennismaken met nieuwe kerkvormen is dit boek een aanrader: één van de meest toegankelijke Nederlandstalige publicaties.

Pretenties in zending

M - Een bijzonder artikeltje vandaag in het Nederlands Dagblad. De vrijgemaakten concluderen dat ze wellicht met wat minder pretenties het zendingsveld inmoeten en meer onderdeel moeten worden van de plaatselijke cultuur en levensstandaard.

In kerkblad De Reformatie vraagt de Kamper docent zich af of er lessen te trekken zijn: ,,Wil de HERE ons misschien iets duidelijk maken in deze teleurstellingen binnen het zendingswerk?” Zelf kijkt de docent dan naar vrijgemaakt-gereformeerde pretenties (deels uit het verleden) en naar het ,,positief gekleurde kolonialisme” van de vrijgemaakt-gereformeerde zending. Met dat laatste bedoelt hij dat eigen gevoel van superioriteit vermengd werd met oprechte betrokkenheid en meevoelendheid. [...] “Er bestond een neiging om de Nederlandse kerkgeschiedenis én de Nederlandse theologie op wereldschaal onmisbaar te vinden.” Hoewel dit met de beste bedoelingen gebeurde, “moet je denk ik achteraf zeggen dat daarmee de vrijheid van het evangelie om zich in elke context zelf door te zetten, is beperkt.”

Ben benieuwd of ze ook lijnen durven te trekken naar de Nederlandse context. Zouden ze zich realiseren dat dezelfde dynamiek in Nederland van toepassing is?

Eerder schreef ik over contextualiteit en verantwoording afleggen. Als ik dan zie hoe de vrijgemaakte classis Amsterdam-Leiden zich over gemeentestichting uitspreekt, denk ik dat het kwartje nog niet gevallen is. Men wil ruimte bieden, maar verwacht wel dat de kerkelijk werkers binnen de gestelde kaders vallen, dat doop en avondmaal conform de gereformeerde leer worden uitgevoerd, dat de Drie Formulieren van Enigheid onderschreven worden, dat de eredienst op zondag is en conform de voorschriften. Ook de formulieren voor sacramenten moeten gevolgd worden, op de liederen is toezicht en de lidmaatschapsstructuur staat al vast.

Aaarghh…nu is dit vanuit GKV-oogpunt een stap in de goede richting, maar ik denk dat er nog minimaal tien stappen te zetten zijn.

Website Momentz gelanceerd

M - De afgelopen dagen heb ik met een aantal anderen flink zitten klussen aan de Momentz-website. Er zullen nog wel wat uitbreidingen komen, maar het begin is er. Je kunt de site bezoeken via www.momentz.nu. Bekijk de foto’s, lees over verwondering en schrijf je gerust ook in voor de nieuwsbrief. Kritisch commentaar en andere reacties zijn welkom!

Rick over Opwekking

M - De laatste tijd zie ik steeds meer wijze bijdragen van Rick verschijnen. Nu staat er ook op zijn blog een post die de moeite waard is: over de liedjes die we als christenen zingen. Opwekking speelt in steeds meer kerken een grote rol, Rick plaatst daar kanttekeningen bij:

In onze zoektocht naar goede, fijne, positieve teksten waardoor we gezegend worden en we God aanbidden, zijn we de menselijke kant kwijtgeraakt. Ik kan me een zangleider herinneren die zei dat hij bij lied 497 “ik wil leven door uw Geest” niet uit de voeten kon met de zinsnede “Ieder woord schiet te kort en ik voel me verward…“, want: als christen kun je toch niet verward zijn, laat staan erover zingen! Hij zong dan maar “verwarmd”.

In de cultuur van positivisme lijken onze aanbiddingsliederen te worden meegezogen. [...] Dat er daarnaast nog een menselijke kant is met emoties waaruit verdriet, twijfel, woede, angst spreken; dat wordt in die liederen niet (of nauwelijks) meer geuit.

Lees verder op zijn weblog…

Het is leuk om te weten dat Rick zelf ook met het schrijven van liederen bezig is. Meer dan eens heeft hij nummers van Frans Bauer en Gordon herschreven met een tekst die verwijst naar onze Schepper. Hoewel ikzelf geen fan van Frans ben, past dat enorm goed bij de context waarin hij actief is. Echt leuk om te zien en te horen!

Handelingen 2 kopiëren?

M - In het Friesch Dagblad staat een artikel over ’simple churches’. Floyd McClung houdt een betoog voor kleinschalige kerken, gericht op relaties en de omgeving. Ik herken er veel in van wat we bij Momentz doen. Toch is het volgens mij ook geen kwestie van Handelingen 2 kopiëren en hoplakee, klaar-is-kees.

Er zijn nog heel wat issues waar we goed over moeten nadenken. Zo hebben we inmiddels 2000 jaar geschiedenis met de kerk achter de rug waar we rekening mee kunnen houden. Hoewel je nooit alles kunt voorkomen, zijn er fouten gemaakt die we niet hoeven over te doen. En er is veel geleerd waar we wat aan kunnen hebben. Het boek van Floyd schijnt trouwens een aanrader te zijn.

Bevalling voltooid: Luctor et Emergo

M - Eindelijk is Nico-Dirk bevallen van z’n kindje. Op zijn weblog heeft hij enkele dagen geleden zijn stuk Luctor et Emergo gepubliceerd. Het stuk geeft een filosofische en theologische blik op de emerging church. Het stuk is nog in het conceptstadium, maar zeker al de moeite van het lezen waard. Als je niet bang bent voor grote, abstracte woorden, dan kun je je hart ophalen. Ik heb ervan genoten, ervan gesmuld! Er gaat een poëet in Nico-Dirk schuil.

Omdat het stuk wat fragmentarisch is, vind ik het lastig om er goed inhoudelijk commentaar op te geven. Ik herken er veel in en vind er aanknopingspunten om uit te diepen, het inspireert me. En dat is heel wat waard…

Zing, gezang, gezongen

R - Eigenlijk heb ik de Katholieken nooit begrepen. Een paar jaar geleden ging ik voor het eerst naar een katholieke viering en ik begreep er niets van. Vorige maand wilde ik voor het eerst, vanuit mezelf naar de kerstmis. Ik heb wel een vertaler nodig om wat van de rituelen te begrijpen, maar ik begin het te waarderen. Afgelopen week had ik ineens een ‘Eureka!’ moment en bedacht me dat de katholieken zo gek nog niet zijn.

Jaren heb ik genoten van het zingen in de kerk, tot ik stopte met de wekelijkse kerkbezoeken. Ik bedacht me dat veel Nederlanders helemaal niet van zingen houden. Meeblèren met de radio of bij een concert gaat nog, maar verder zijn er weinig landgenoten die wekelijks zingen met elkaar. Het zit helemaal niet in onze cultuur om met elkaar te zingen. In Albanië kom je nog wel eens een gezelschap tegen in een restaurant wat uit volle borst wat volksliederen met elkaar gaat zingen. Hier is dat uitgesloten. Waarom zingen we dan toch zoveel in de kerk? Waarom neemt dit 2/3 van de dienst in beslag? Al een paar maanden schiet dit door mijn gedachten en afgelopen week, net voor het einde van het jaar, mocht ik een eureka-moment beleven.

Eigenlijk is het nog helemaal niet zo gek hoe de Katholieken dat doen. De mensen die van zingen houden gaan in het kerkkoor. De mensen die niet van zingen houden, kunnen regelmatig genieten van het koor en van alle mooie stemmen die God gevormd heeft. En tijdens de mis zing je maar heel beperkt met elkaar. Op die manier is toch iedereen tevreden?

HGJB-workshop: De kerk loslaten?

M - Afgelopen zaterdag mochten Nico-Dirk en ik workshops geven tijdens de kerstconferentie van de HGJB. Ging uiteraard over emerging church. Totaal bezochten zo’n 70 jongeren tussen de 17  en 23 jaar de workshops, met name jongeren uit Gereformeerde Bonds-kerken.

Nico-Dirk en ik hadden gekozen om niet alleen te vertellen dat emerging churches vaak anders functioneren dan een reguliere kerk, maar om ze dat ook te laten voelen. Dus: zitten op de grond, wierook, brood en wijn en water als symbolen, zaaltje verlicht met Xenos-lampjes (kaarsen mochten niet) en twee beamers die simultaan allerlei platen voorbij laten komen. Zwaar over the top dus,  maar wel leuk om te merken wat de reacties waren.

Katholieke contrastervaringen

M - Een kerk als tent. Echt een geweldig symbool! In Maassluis hebben ze een Katholieke kerk gebouwd die écht op een tent lijkt. De daken en wanden zijn van plastic, de vloer is van simpel beton. Het hoeft allemaal niet duur en perfect te zijn en je proeft de tijdelijkheid. Klein detail: de waterleiding die het toilet voedt is niet netjes weggestuct…net alsof het om een bouwkeet gaat die volgende week weer wordt afgebroken. Wat een lef dat ze deze tent hebben neergezet!

Twee weken geleden waren we in deze kerk bij een eucharistieviering. Echt mooi, soms tranen in m’n ogen. Energieke pastoor, leuk jongerenkoor en er kwam veel aan bod: van Peruanen die worden uitgebuit omdat wij gouden trouwringen willen dragen, tot de worsteling die we allemaal hebben met het leven. Jezus’ kruisdood en opstanding waren een centraal punt in de viering. Mensen zaten in rijen tegenover elkaar, in plaats van gericht op de pastor. En als ik dan bedenk dat mijn charismatische zwager over een paar weken een gebedsbijeenkomst mag leiden in deze kerk, dan heb ik bewondering voor deze gemeenschap. Uit hun daden spreekt zoveel Koninkrijksvisie! Ze erkennen hun tijdelijkheid en onderstrepen die zelfs.  Ze hebben oog voor rechtvaardigheid op wereldschaal. Ze geven ruimte aan gemeenschap, ook in hun kerkinrichting (dan heb ik de koffieruimte nog niet eens genoemd). Ze geven ruimte aan andere christenen en willen van hen leren. Echt knap!