Dealen met afgoden (part I)

M - De laatste maanden begin ik het Goede Nieuws van Jezus steeds meer te ervaren als bevrijding…

Ja, ik ben al een tijdje christen en op de hoogte van de bevrijding van mijn zondeschuld. Harstikke mooi, ik kan er oprecht blij mee zijn, maar ik begin steeds meer te merken dat Jezus’ radicale eisen aan hoe je leeft óók bevrijdend zijn, ook al lijken ze beperkend en bovenmenselijk moeilijk te zijn.

Tijdens een Momentz Together (kleine groepen van Momentz die elkaar ontmoeten) heb ik wat verteld aan de hand van teksten uit Galaten 4 en 5:

Toen u God nog niet kende, was u onderworpen aan goden die helemaal geen goden zijn. Hoe is het dan toch mogelijk dat u die God hebt leren kennen, meer nog, door God gekend bent, u opnieuw tot die zwakke, armzalige machten wendt en u daaraan als slaven onderwerpen wilt?

Christus heeft ons bevrijd opdat wij in vrijheid zouden leven; houd dus stand en laat u niet opnieuw een slavenjuk opleggen.

Ik heb vaak over deze teksten heen gelezen. Met afgoden zijn we wel een beetje klaar sinds de verlichting: geen boze bovennatuurlijke wezens meer waarvoor we van alles moeten doen. En daarbuiten: ik was op de hoogte van bevrijding van mijn zondeschuld, was er blij mee, niet overdreven wettisch, dus klaar-is-kees. Maar er kan zoveel meer onder deze teksten schuilgaan. 

Uitstapje: contextualisatie en vrijheid
Stefan Paas schetst in zijn boek Jezus als Heer in een plat land vrijheid als een van de hoogste idealen van Nederlanders. Of het nu gaat om bloot op strand, nederwiet, de film van Wilders of prostitutie…in Nederland mag veel. Veel meer dan in veel andere landen, en daar zijn we (niet geheel onterecht) trots op. Dat we tegelijkertijd Nederland helemaal dichtgeregeld hebben (zelfs de trap in huis moet voldoen aan de eisen van de overheid), dat lijkt daarmee in tegenstelling, maar staat ook ten dienste van die vrijheid.

Als we het evangelie in Nederland willen contextualiseren, dan zou vrijheid een issue moeten zijn. Met contextualiseren bedoel ik dat we het Goede Nieuws van Jezus tot uitdrukking laten komen op een manier die past bij Nederland. Dat kan zowel kritisch als bevestigend zijn ten opzichte van hoe Nederland nu functioneert. In ieder geval zouden we bewust moeten zoeken naar uitdrukkingen die relevant zijn binnen de cultuur waarin we leven.

Als we kijken naar het imago van kerken en christenen, dan zullen maar weinig mensen ons associeren met vrijheid. We zijn meer bekend om regeltjes en veroordeling, dan om vrijheid. Als het echt zo is dat het evangelie bevrijdend is, dan lijkt er iets grondig mis te zijn gegaan bij onze contextualisatie van Jezus’ boodschap.

Nederlanders en afgoden
Afgoden zijn dingen die macht over je hebben. Om te ontdekken hoe we vrij kunnen zijn, moeten we ontdekken waarin we gevangen zijn, wat macht over ons heeft. Komende weken wil ik een poging doen dat praktisch te maken. Ik ga op drie issues in, die ik zie als hedendaagse sprookjes of afgoden. De eerste twee afgoden behandel ik zeker, over de derde afgod twijfel ik nog.

• Je bent wat je koopt en wordt gelukkig van hebben (over consumentisme)
• Je moet zelf keuzes maken en het alleen kunnen redden (over individualisme)
• Je bent het gelukkigst als je sex hebt en aantrekkelijk oogt (over seksualisering)

Als ik dit zou lezen, zou ik al snel denken: ‘Daar heb ik geen last van’. Ik kom er steeds meer achter dat ik er wel last van heb, dat ik geloof in deze afgoden, deze sprookjes. Ze beïnvloeden mijn doen en laten veel meer dan ik voor mogelijk houd. Inmiddels denk ik dat ik qua leerproces in de fase zit van ‘bewust onbekwaam‘ en de stap naar een volgende fase aan het zetten ben.

Dit zijn drie afgoden waar ik mee worstel en waar ik mijn medelanders ook mee zie worstelen. Wat zien jullie als Nederlandse afgoden? Welk slavenjuk houden wij op onze nek terwijl Jezus ons ervan bevrijd heeft?