Slap denkwerk?
12 10 2007
M - Als we nadenken over wat ‘emerging church’ is, dan verwijzen mensen wereldwijd vaak naar het boek Emerging Churches van Eddie Gibbs en Ryan Bolger. Het fenomeen emerging church (EC) heb ik eerder toegelicht in een artikel in CV Koers. Gibbs en Bolger schetsen drie hoofdlijnen:
- Veel aandacht voor de leer en het leven van Jezus;
- het onderscheid tussen kerk en wereld minimaliseren;
- meer inhoud geven aan het samenleven als geloofsgemeenschap.
Op de website opensourcetheology is onlangs een voorstel gedaan voor een andere karakterisering van EC. Volgens Andrew herkennen de meeste EC’ers zich wel in de karakterisering van Gibbs en Bolger, maar hebben ze geen zicht op de onderliggende veranderingen in filosofie en theologie. Vandaar dat Andrew een nieuw voorstel doet voor een karakterisering van de EC. Zie zijn 15-punten-voorstel alhier. Johan van Het Netwerk roept ongeveer hetzelfde en is op zijn website een opvoedcursus gestart. Zijn stelling: we zijn teveel met de vormpjes bezig en te weinig met de echte doordenking.
Mijn vragen aan de mensen die wat met EC in Nederland hebben:
- Wat is jouw mening, klopt het dat we in Nederland vooral met de praktische kant van het EC-verhaal bezig en dat we de onderliggende veranderingen in filosofie en theologie nauwelijks doordenken?
- En is het erg als veel mensen zich richten op de praktijk en slechts een beperkt aantal op de onderliggende doordenking?
Ik deel het vermoeden dat we in Nederland vooral met de vormen bezig zijn. Dat is niet gek, aangezien de meesten vooral handelen uit missionaire impuls, en minder of zelfs helemaal niet vanuit ‘postmodern’ denken of iets dergelijks. Ik denk dat dat niet gek is, en ik weet ook niet of het erg is. Bedenk wel dat we een jaar of tien achterlopen op de VS en de UK.
Tegelijk is het ook niet gek dat theologen als Andrew en Johan zich meer filosofisch en (systematisch) theologisch willen bezighouden. Daar zijn het theologen voor; misschien doe ik over een jaar of vier, vijf wel met ze mee. Het is prima als mensen voor de troepen uitlopen op theologisch en filosofisch gebied, maar ik mis een beetje waarom we ons massaal moeten gaan bezighouden met theologie en filosofie. Nog geen 5% van de christenen houdt zich daarmee bezig, en ik weet niet of dat nu opeens 50% moet worden. Werp je daarmee geen drempel op, overvraag je christenen niet?
Wat mij betreft is het logischer en beter als we ons voorlopig richten op nadenken over vormen, én aan de slag gaan met nieuwe vormen van kerk zijn. Laat die 5% maar nadenken en onderling stoeien. Over een jaar of drie schrijven ze een paar boeken, die 25% leest (deels vanwege vragen die ontstaan door het missionair bezig zijn). Op die manier kan 100% Jezus volgen op een manier die relevant en authentiek is.
grinnik, slapdenkwerk… Je hebt gelijk dat we vooral praktijk mensen in NL hebben die lekker far-out denken. Veel meer wetenschappelijk ingestelde mensen hebben we niet, zeker niet mensen die bereid zijn om de epistomologie en ontologie ter discussie te stellen. Hoeft ook niet. Andrew doet een goeie theoretische voorzet maar een theorie ontstaat vanuit de praktijk en die hebben we in NL wel, al hoewel we nog steeds het risico lopen op te weinig detox van oude vormen. Bijvoorbeeld, om het nog iets dichter bij Momentz neer te zetten: In hoeverre heeft de groep Momentz samen besloten tot de visie/waarden etc. neer te zetten(zie je vorige posts)? Ik wil de stelling wel aan dat je niet serieus pomo en contextueel bent tenzij je als groep samen visie/waarden/strategie opzet: keihard ervaren dat alles sociale constructen zijn en dat een “leider” erg erg weinig te doen dient te hebben.
Kortom het lijkt me waanzin om praktijk mensen en theoretische samen te laten praten, elkaar kritisch bevragen en samen leren.
@Gijs, ga niet te lang wachten met meepraten, gewoon doen. Als emergers samen voeren we een dialoog, oude rotten en jonge honden samen, dus leef gewoon je plekje in Gods Koninkrijk, wees niet al te bedeesd!
Verder na nu een hele stapel EC literatuur uit USA en UK en AU gelezen te hebben ben ik er des te meer van onvertuigd dat EC NL er echt anders uit zal moeten zien dan wat we horen en zien van anderen.
Slapdenkwerk? Nee, goed praktisch invullen in geen slapdenkwerk, tenzij je natuurlijk naar goed moderne traditie de rationaliteit als hoogste goed ziet :-)
Tegelijk moeten we om te contextualiseren naar de traditionele kerken wel nog wat theoretisch werk verzetten. Zolang we maar beginnen bij de praktijk in NL. Een netwerk zou handig zijn om praktijk mensen en theorie mensen bij elkaar te brengen….. :-)
ND, het is niet zo dat ik niet durf mee te doen oid. Ik heb alleen totaal geen zin om me suf te peinzen over epistemologie, terwijl de meerderheid van mensen om mij heen Jezus nog niet kennen. Ik leef mijn plekje zeker… althans, probeer ik. Wie weet kom ik tzt wel in meer theoretisch vaarwater terecht. Ach.
@Gijs, top! keep going! Er is, denk ik, overigens geen tegenstelling tussen theorie ontwikkeling en Jezus laten zien aan de mensen om je heen. Beiden zijn noodzakelijk.
een noot uit de praktijk:
ik kom meer en meer tot de overtuiging dat de vormen helemaal niet zo belangrijk zijn
het gaat om:
1) de boodschap
2) de mensen die die bodschap uitdragen / voorleven
dus een kritische doordenking van die boodschap, zoals nu in de angelsaksische wereld - en voorzichtigaan ook in NL - gebeurt, lijkt mij zeer nuttig
bovendien merk ik dat je, als je in de praktijk bezig bent, voortdurend gedwongen word om te reflecteren op je boodschap en er allerlei vragen opgeroepen worden
het lijkt mij dus goed om (kritisch) actuele theologen te volgen, maar ik denk ook dat we VEEL kunnen leren uit de zendingsgeschiedenis
Ha Daniel,
Bedankt voor je bijdrage. Mag ik jou vragen: wat zijn de onderdelen van de boodschap waar jij in de praktijk het meest mee worstelt binnen jouw praktijk?
Heeft dat te maken met de aard van wat er aan het kruis gebeurde? (Volgens mij is dat momenteel de meest prominente discussie in de angelsaksische EC-wereld?)
Martijn
Idd zijn vragen rond de verzoeningsleer hot binnen de ec-beweging. Het begrip ‘atonement’ wordt door sommigen anders geinterpreteerd. Ook wordt er veel gediscusieerd over bijbelinterpretatie, de leer over de hel, alverzoening en of er verschillende wegen naar God leiden. Tenminste, dat zie ik allemaal voorbij komen.
In de praktijk word ik vooral gedwongen om na te denken over schriftinterpretatie (hoe letterlijk nemen we bepaalde OT-verhalen, wat doen we met onbegrijpelijke teksten over wraak, woede en geweld richting andere volken, etc.), discipelschap en leiderschap, seksualiteit en idd de exclusiviteit van het christelijke geloof.
@Daniel: Hoe onze hermeneutiek dus in elkaar zit. Zit daar dan achter dat bij het overzetten naar een andere cultuur(zoals jij denk ik doet) opeens de bijbel andere dingen gaat zeggen?
(Ik lees bijv. af en toe een stuk uit de “Africa Bible Commentary” een heel dik commentaar op de bijbel schreven door Afrikaanse theologen, en dan zegt de bijbel dus opeens echt andere dingen.)
Verder noem je terecht, de zendingsgeschiedenis. Al lezend in Kraft en Hiebert bekruipt me alleen het gevoel dat ze soms lijken te denken vanuit een vrij modern wereldbeeld en dat werkt niet lekker in een post-moderne wereld. Herken je dat gevoel?
Hey ND,
Idd de hermeneutiek. Dat de bijbel ineens andere dingen gaat zeggen, ervaar ik (nog) niet. Wel een interessante opmerking. Kun je eens wat voorbeelden geven? De Nederlandse Zendingsraad gaat een expiriment starten met jongeren uit verschillende culturen die samen de bijbel gaan lezen.
Wat ik eerder ervaar is gewoon dat de bijbel aanstootgevend is in onze pomo-cultuur.
Kraft en Hieber ken ik niet. Maar ik zou mij wel meer willen verdiepen in hoe zendelingen omgingen met de clash met andere culturen: hoe brachten ze bijbelse normen over, hoe trainden ze discipelen, leiders? Hoe gingen ze om met een bekeerd stamhoofd met 10 vrouwen?
Ken je Vincent Donovan? Die ging als missionaris naar de Massai en was praktisch de enige met succes onder dat volk. Wat deed hij? Hij predikte ALLEEN Christus en de sacramenten. Nix OT, nix brieven. Hooguit nog een beetje Handelingen (de Heilige Geest). De invulling van het nieuwe geloof liet hij aan de stam zelf over.
Opmerkelijk.
@ Daniel; in hoeverre zijn de mensen waarmee jij werkt ook écht postmodern? Of is het postmodernisme zoals daar binnen EC over gesproken wordt eigenlijk een constructie van hoger opgeleiden, en wordt dat buiten bepaalde kringen helemaal niet zo beleeft/doorleeft?
@MB
Goede vraag! Mijn ervaring is: hoe beter opgeleid, beter geintegreerd en langer in Nederland hoe postmoderner men is. Maar een enkele bezoeker van ons is postmodern denkend. Nu bereiken wij wel een heel specifieke doelgroep.
Verder ontmoet ik regelmatig overtuigde atheisten en die zijn al helemaal niet postmodern.
Soms vraag ik mij af of wij met zijn allen niet postmoderner zij dan de rest van Nederland. ;-)
Johan ter Beek is overigens een andere mening toegedaan.
Ik denk dat Nederland qua denken en geloven bijhoorlijk versnipperd is geraakt.
@ Daniel; die atheisten ken ik inderdaad ook. het opvallende is vooral dat dit ’soort’ mensen een weinig samenhangende ‘theologie’ hebben. Als postmoderne gedachten ze uitkomen zijn ze postmodern, maar durven daar niet de conclusies aan te verbinden die erbij horen. voorbeeld: wel over godsdienstige pluriformiteit & relativisme beginnen, maar je eigen ’semi-religieuze/wetenschappelijke’ mening daar niet onder rekenen.
Daar hangt natuurlijk ook me samen dat deze cultuur switch (want ik denk wel degelijk dat die er is) veel breder is dan alleen epistemologisch & onthologisch, alhoewel ik nog weinig overtuigende andere culturele aspecten zou kunnen benoemen
Ja, dat is herkenbaar! Ik vind deze ‘postmoderne modernisten’ soms nogal aggressief uit de hoek komen richting gelovigen. Zou ‘fundamentalistische seculieren’ een goede naam voor ze zijn?
Mannen, jullie betoog dat postmoderne modernisten er niets van begrijpen is me helder. :-) Wat ik me wel afvroeg, hoe modern/postmodern achten jullie jezelf? En waar blijkt dat praktisch uit?
Ik vind mezelf niet zo erg postmodern. Ik hecht nog veel waarde aan ratio, dogmatiek, kennis. Ik geloof dat Jezus de Weg is.
In zoverre ben ik wel postmodern, dat ik mij binnen de gehele breedte van de christelijke kerk thuis en niet thuis voel…
Ook houden vragen rond bijbelinterpretatie mij erg bezig. Maar ik ben eerder van mening dat de cultuur zich aan de bijbel zou moeten aanpassen dan andersom ;-)
Martijn,
Om even op je vraag van deze post terug te komen; ik denk dat er binnen de ‘EC Conversation’ twee groepen te onderscheiden zijn. Aan de ene kant zijn er de mensen die, uit persoonlijke passie en betrokkenheid, bepaalde initiatieven in de praktijk doen ontstaan (de ‘praktijk-mensen’). Aan de andere kant zijn er mensen die (vanuit een persoonlijke, geestelijke, zoektocht?) een soort paradigma-shift ondergaan (de ’shifters’).
Ik zie persoonlijk niet heel duidelijk dat de praktijkmensen verreweg in de meerderheid zijn in NL. Internationaal ‘lijkt’ het zo te zijn dat de ‘amateur-theologen’ (lees: bloggers :-) ) in de meerderheid zijn.
Hoe dan ook: het lijkt mij iets persoonlijks, en het heeft te maken met de ‘jeugdigheid’ van de ‘Emerging Church Conversatie’ (ECC).
Natuurlijk is er ook veel overlap: de ’shifters’ zullen betrokken raken/zijn bij praktische initiatieven en de ‘praktijk-mensen’ zullen zich (wrs) meer en meer gaan verdiepen in de theoretische achtergronden. Het verschil tussen de twee groepen zit ‘em, volgens mij, in ‘hoe’ mensen betrokken raken bij de ECC.
Volgens mij zal het, naarmate de ECC volwassener wordt, zo zijn dat de shifters hun ‘overtuiging’ om gaan zetten in daden en dat de praktijkmensen een duidelijker zicht krijgen op een theologisch/filosofisch kader waarin hun werk past (om vervolgens nieuwe visie/aanpassingen te kunnen ontwikkelen). Tenminste, dat is mijn hoop.
Ik herken mijzelf vooral in de ’shifter’: mijn zoektocht is geboren uit persoonlijke vragen. Ik zit nog in een proces van ‘deconstructie’ en het opnieuw vormgeven van een theologisch kader enzo. Ik zie mezelf wel redelijk pomo worden (met angst en beven :-) ). Tegelijkertijd herken ik mij erg in Gijs’ reactie: uiteindelijk is mijn wens/doel simpel: ik wil een trouw discipel van Jezus worden.
Ik herken de valkuil van ‘armchair theology’ maar ben overtuigd van het nut van de theologische doordenking. Dit lijkt mij uiteindelijk een heel gezond spanningsveld om in te leven…
De ideale situatie is dus een ‘conversatie’ tussen de shifters en de praktijkmensen, kruisbestuiving vwb passie. etc. Ik verwacht dat dit een gezonde balans zou kunnen brengen. Dit is iets dat ik al zie gebeuren!
Een ander punt is dat ik geloof dat we ons niet moeten blindstaren op het hele ‘pomo’ gebeuren. Ik verwacht namelijk dat veel praktijkmensen helemaal niet zo pomo zijn (Daniel’s verhaal bevestigd dit).
Wat er wel gebeurt is, als GEVOLG van een pomo invloed, is dat de ‘contextueel, incarnational, missionaire’ ‘waarden’ van het Evangelie weer wat naar de voorgrond komen (ten opzichte van ‘moderne’ ‘persoonlijke verlossing’, apologetiek, etc.).
Pomo-isme heeft dus een nieuwe interesse in missiology, etc. gebracht. We moeten uitkijken niet door te slaan naar de andere kant en ons helemaal blind te staren op de (bv.) epistomologie van het postmodernisme. Vruchtbaarder zou het zijn om als ’shifters’ (onder aanmoediging van de ‘praktijkmensen’) snel de ‘praxis’ op te zoeken in de discussie: “Wat betekent het om Jezus te volgen in deze context”.
Maar dat is mijn 0.02 eurocents..
Als ik mijn stukje teruglees heb ik aardig wat reactie-ruimte gekocht voor mijn 0.02 eurocents.. :-p
Dave: je betoog is mij uit het hart gegrepen!
ik ben wel vrij postmodern aan het worden, alhoewel dat ook nog wel eens botst met radicale overtuiging van de juistheid van De Weg. Ik ben in de praktijk aan de weg aan het timmeren, maar dat is helemaal niet zo postmodern als ik wel eens zou willen. Wat dat betreft val ik misschien meer onder de cat. ’shifter’.
Pfoe. Ik vind het maar lastig om mijn eigen plaats te bepalen. Ik ben niet echt modern meer, maar ook geen die hard postmodernist. Of toch wel? Ik merkte laatst zelfs dat ik twijfelde aan mijn keuze om theologie te gaan studeren - wat een hoop ge*** soms. Ik merk dat ik mezelf steeds meer verbonden voel met Oosters-orthodoxen, Rooms-katholieken, joden en zelfs moslims, en tegelijk mijn eigen achtergronden (refo, evo, pinko) steeds meer ga waarderen (en nuanceren). Mijn zoektocht is eigenlijk geen zoektocht meer naar kennis of waarheid, maar een zoektocht naar Jezus, naar wie hij echt was en echt is, en naar de Vader en de Geest. Een theologisch kader zie ik voor mezelf niet ontstaan, ik heb te veel losse eindjes en bouwstenen en potentiele startpunten.
Mm… al met al klinkt het best wel pomo, denk ik. Maar waar blijkt dat praktisch uit? Ik vind het wel typisch dat ik aardig wat kennis bezig op sommige gebieden, maar die dingen (nog) niet met elkaar verbonden zijn. Ik ken aardig wat moderne bijbelkritiek, maar lees de Bijbel nog steeds vrij evangelisch. Ik kan drie uur volpraten over profetie, maar weet eigenlijk niet precies wat nu de kern van ons geloof is, wat Jezus nu écht kwam doen. Ik worstel met bepaalde Israëltheologie, terwijl ik wel geniet van joodse spiritualiteit. Ik ken aardig wat systematische theologie en theologen, en allerlei stromingen, maar ben te lui om dat allemaal te verwerken en er één geheel van te breien. Ik geloof in het Kruis en in het Koninkrijk, maar begrijp niet hoe ik die twee met elkaar moet verbinden. Enzovoorts.
Ik ben een tijdje terug begonnen met het bedenken van “mijn theologie”, maar ben in Genesis 1 blijven steken, hahaha. Ach…
Hoi vriendjes en vriendinnetjes,
Leuk om jullie discussie te volgen. Jullie zijn goed bezig!
Persoonlijk ben ik zowel bezig in de praktijk als met de “theorie”. Overigens zet ik die aanhalingstekens niet voor niets, want theorie is voor niet een abstractie van de werkelijkheid.
Ik hou me veel bezig met bijbellezen uit de Profeten en het NT en de theologische reflectie daarop van (mijn favoriet) N.T. Wright, maar ook Brueggemann, Dunn, McKnight etc. Zij helpen mij om Jezus te zien wie hij was. Als ik de bijbel op een naïeve manier lees, dan neem ik onbewust ontzettend veel ballast mee uit mijn eigen denkkaders. Zeker mijn ervaring bij het lezen van “Jezus and the victory of God” viel ik op bijna elke bladzijde van vakantiestoel. Ik wist echt niets! En dat na jaren theologiestudie en veel lezen.
Maar door deze jongens te lezen, geloof ik dat de heilige geest laat zien wie Jezus echt was en wat zijn werk betekende toen en nu. En dit is voor mij dynamiet! Dit zijn zulke fantastische bouwstenen om mee aan de slag te gaan.
In de praktijk zijn we bezig met: “Jezus is Heer” Wat betekent dat voor vandaag? We koppelen creatieve samenkomsten, bijbelstudie, acties voor sociale gerechtigheid en naastenliefde allemaal aan elkaar vanuit die theologische inzichten. Dus is er geen scheiding tussen theorie en praktijk.
Ik voel me helemaal niet postmodern. Sterker nog: ik denk dat het niet nodig is om postmodeniteit helemaal te doorgronden. Wel denk ik dat het goed is om de basics te weten en de gewone mens in de straat te kennen. Deze is individualistisch, gefragmenteerd, soms postmodern, soms modern, hedonistisch, soms ook heel erg lief en behulpzaam. Maar meestal zonder een duidelijke overtuiging. En zeker zonder verbinding met een geloofsgemeenschap, zonder geloof in de Vader van Jezus Christus etc. Vaak wel een “geloof” en soms zelfs “christelijk” maar dat stelt niet veel meer voor dan een persoonlijke beleving.
Daarom is het mijn mening dat we wel theologisch moeten doordenken om in de praktijk handen en voeten te kunnen geven aan het hele Emerging gebeuren.
Later!
Deze hele discussie gaat uit van een tegenstelling tussen doeners en denkers. Naar mijn mening sluit het ene het andere niet uit. We moeten niet modernistisch polariserend roepen dat het ene beter is dan het andere. Praktische mensen hebben het nodig om bij tijd en wijle te reflecteren en niet steeds maar door te hollen; reflecterende mensen hebben het bij tijd en wijle nodig om van achter hun studeerkamer (leunstoel met rokertje en whiskey zo je wilt) te komen en naar buiten te gaan.
Als Jezus ons voorbeeld is, zien we iemand die in evenwicht was. Hij was praktisch ingesteld (ongetwijfeld zijn timmermansopleiding), maar durfde ook kritische vragen over theologische onderwerpen te stellen. Ik denk dus dat praktischen en theologen/filosofen elkaar nodig hebben en met elkaar in gesprek moeten gaan en blijven.
Ik ben het met Daniel eens dat als je aan de slag gaat, je regelmatig wordt geconfronteerd met onderwerpen waar je verder over moet nadenken. Wij hebben een kernteam van zes mensen dat eenmaal per zes weken bijeen komt. En bijna elke keer biedt de praktijk van alledag ons vragen waar we ons hoofd over mogen breken. Gelukkig zijn we behept met een aantal praktische mensen en een aantal met een theologische achtergrond. Waardoor we soms tot leuke (meestal wel praktische) oplossingen komen.
Dat praktisch ingestelde mensen tot louter slap denkwerk komen, waag ik te betwijfelen. We zijn bezig met een zoektocht. Dat heeft een rationeel aspect, een emotioneel aspect, een praktisch aspect en een spiritueel aspect. Dat laatste moeten en mogen we niet vergeten. Denkwerk en praktisch werk moeten elkaar bevruchten, maar ook tot elkaar komen onder de spirituele leiding van Degene die dit alles is begonnen. De uitkomst van ons eigen denk- en doewerk is een resultaat van de ruimte die we Hem ervoor hebben gegeven. Soms worden we dan gedwongen tot (voor ons gevoel) slap denkwerk en krijgen onze slappe knieen kracht om op weg te gaan.
“oh, give me that old time religion….”